HISTORIA KOŚCIOŁA I PARAFII W NAŁĘCZOWIE
Ustalenie dokładnej daty powstania parafii nie jest możliwe. W wykazach świętopietrza występuje tylko raz w 1350. Wtedy to proboszcz parafii św. Mikołaja w Lublinie, opłacił świętopietrze również od parafii Bochotnicy. Prawdopodobnie siedziba ówczesnej parafii znajdowała się na wzgórzu kościelnym, obok istniejącej siedziby zarządu administracyjnego feudała.Z obliczeń demografa T. Ladenberga wynika że parafia w połowie XIV w. liczyła 24 osoby.
W XV wieku do parafii należały wsie: Bochotnica, Strzelce, Cynków, Chruszczów, Sadurki i Czesławice z których proboszcz pobierał dziesięcinę. Przy kościele, na wschód od cmentarza, od 1489r. istniała szkoła parafialna, której uczniami byli synowie drobnej szlachty oraz nieliczne dzieci kmieci (dziewczęta uczyły się w klasztorach). Jej rektorem był Jakub Soliżyński z diecezji poznańskiej. Nadzór nad nią sprawował proboszcz, który płacił za utrzymanie szkoły oraz nauczycieli.
W czasie reformacji parafia pozostawała bez opieki duszpasterskiej, był w niej wprawdzie pleban dworzanin królewski, lecz był człowiekiem bardzo młodym i nie miał święceń kapłańskich.
Dziedzic bochotnicki, Mikołaj Samborzecki na czele drobnej szlachty zaatakował parafię przede wszystkim ze względu na jej bogate uposażenie (wieś Cynków, grunty w Bochotnicy, karczma, młyn i stawy). Mieszkańcy plebanii nie byli w stanie się obronić. Plebania została zajęta, a wnętrze kościoła częściowo zniszczone i zamienione w zbór. Parę lat później w 1566r., podczas największych walk religijnych, zmarł główny przywódca reformatów Mikołaj Samborzecki. To wydarzenie przyczyniło się do końca okupacji kościoła.
Kościół drewniany pod wezwaniem św. Jana Ewangelisty, został odbudowany przez Stanisława Samborzeckiego, młodego dziedzica. Spłonął podczas pożaru którego datę można podać jedynie w przybliżeniu około 10 lat przed rokiem 1739.
Budowę murowanego kościoła rozpoczął przed 1739r. Felicjan z Targowisk Gałęzowski. Na początku XVIII w. W funkcjonowaniu parafii zaszły pozytywne zmiany. Jedną z nich było systematyczne prowadzenie ksiąg metrykalnych urodzeń, małżeństw i zgonów. Do czasów współczesnych zachowały się księgi od 1726r. Cmentarzem grzebalnym nadal było otoczenie kościoła, natomiast zmarłe dzieci grzebano obok południowej ściany kościoła.
W 1751 roku właścicielem dóbr klucza bochotnickiego zostaje Stanisław Małachowski herbu Nałęcz. On to ukończył budowę murowanego kościoła. Na dzwonnicy wzniesionej nad kruchtą kolator bochotnicki umieścił połączone herby Pilawa (rodu jego małżonki Marianny Potockiej) i Nałęcz. Kościół miał cztery ołtarze, główny św, Jana Chrzciciela. Przy ołtarzu Najświętszej Marii Panny (obecnie ołtarz św. Józefa) umieszczono nagrobek zmarłej w 1772r. Marianny z Potockich Małachowskiej.
Na zachód od kościoła znajdowała się drewniana plebania wybudowana w 1773 przez Stanisława Małachowskiego. Niedaleko karczmy, z pomocą starosta wąwolnicki, wybudowano szpital i prebendę.
W latach 1956 – 1962 przy usilnych staraniach ks. Proboszcza i ofiarności parafian oraz przyjezdnych kuracjuszy nastąpiła konserwacja i rozbudowa świątyni. Dobudowane zostały dwie nawy boczne, zakrystia i wieża. W nawie głównej sklepienie drewniane wymieniono na murowane. Rozbudowany kościół wg projektu architekta-konserwatora Karola Sicińskiego z Kazimierza stanowi dobrą kompozycję architektoniczną.
Na wieży oświetlonej wieczorem umieszczono dwa piękne dzwony ufundowane przez parafian jako dar wdzięczności Bogu za przeżycie II wojny światowej. W 1959 roku zaprowadzono centralne ogrzewanie w całym kościele.
Bibliografia: Dzieje Nałęczowa, Michał Tarka
Opracował: Maciek Kudelski
Opracował: Maciek Kudelski
Księgi Metrykalne Parafii Nałęczów (wcześniej Bochotnica):
- Liber Baptisatorum (Księga Ochrzczonych) 1726 - 1800 (w języku łacińskim, brakuje kilku stron), 1800 - 1863 (w języku polskim), 1863 - 1919 (w języku rosyjskim), 1919 - 2010 (w języku polskim)
- Liber Copulatorum (Księga Zaślubionych) 1728 - 1800 (w języku łacińskim, brakuje kilku stron), 1800 - 1863 (w języku polskim), 1863 - 1919 (w języku rosyjskim), 1919 - 2010 (w języku polskim)
- Liber Mortuorum (Księga Zmarłych) 1728 - 1800 (w języku łacińskim, brakuje kilku stron), 1800 - 1863 (w języku polskim), 1863 - 1919 (w języku rosyjskim), 1919 - 2010 (w języku polskim)
- Indeks do ksiąg z lat 1726 - 1789
- Indeksy do Ksiąg z lat 1790 - 1815
